Category: Odia Short Story

ସକାଳ ପହରରୁ ରାଧାନାଥ ଏକ ଗୋଲକଧନ୍ଦାରେ ଘାଣ୍ଟି ହେଉଥାନ୍ତି ।

ତାଙ୍କ ଶୋଇବା ଘର କବାଟକଣରେ ରଖାଯାଇଥିବା ବହୁପୁରୁଣା ଲାଠିଟି ଆପେ ଆପେ ଲମ୍ବାରେ ବଢ଼ିଗଲା କେମିତି ? ରାଧାନାଥଙ୍କର ମନେ ଅଛି ସିଧା ଭାବରେ ଧରିଲେ ଲାଠିଟି ତାଙ୍କ ଭ୍ରୂଲତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସେ। ଅଥଚ ଆଜି ଲାଠିଟି ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଆଉ ତିନି ଚାରି ଇଞ୍ଚ ବଢ଼ିଯାଇଛି। ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ? ରାଧାନାଥ ଲାଠିଟିକୁ ନିଜ ପାଖରେ ଧରି ବାରମ୍ବାର ମାପ କରି ଚାଲିଛନ୍ତି । ଅଥଚ ଲାଠିଟିର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଯେପରି ଏକ ଅଲୌକିକ ଚମତ୍କାରିତାରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି । ତାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ବଢ଼ିଯାଇଛି ।

ରାଧାନାଥଙ୍କ ମନରେ ବଢ଼ିଚାଲିଛି ଅସ୍ଥିରତା । ପଞ୍ଚାଅଶି ବର୍ଷ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ସେ ଯେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସକ୍ରିୟ ଓ ପାରିପାର୍ଶ୍ଵିକ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରତି ସତତ ସଚେତନ, ଏକଥା ତାଙ୍କ ସହ ଚଳପ୍ରଚଳ ହେଉଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ବିଶ୍ଵାସ କରନ୍ତୁ କି ନାହିଁ, ରାଧାନାଥଙ୍କର ନିଜ ଉପରେ ଥାଏ ଅଗାଧ ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସ । ନହେଲେ ସେ କ’ଣ ସତରେ ଆବିଷ୍କାର କରିପାରିଥାନ୍ତେ ଘର କୋଣରେ ଥୁଆ ହୋଇଥିବା ଲାଠିଟିର ରହସ୍ୟମୟ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି? ସେ କ’ଣ ସତରେ ଘାଣ୍ଟି ହେଉଥାନ୍ତେ ଏହି ସମସ୍ୟାର ଉତ୍ତର ଜାଣିବା ପାଇଁ?

ପତ୍ନୀ ବିୟୋଗ ପରେ ରାଧାନାଥ ଗତ ତିନି ବର୍ଷ ହେବ ଏକୁଟିଆ ରହି ଆସୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା ଚାରି ବଖରା ବଙ୍ଗଳାରେ। ପୁଅ ସରୋଜ ସପରିବାର ରହେ ବାଙ୍ଗାଲୋର ସହରରେ। ମଝିରେ ମଝିରେ ସେ ଓ ତା’ ପରିବାର ଆସି ରାଧାନାଥଙ୍କ ସହ ସମୟ ବିତାନ୍ତି। ପାଖରେ ରହେ ଅନେକ ଦିନର ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସେବକ ସକୁରା। ରନ୍ଧାବଢ଼ା କରିବା ପାଇଁ ଓ ବଗିଚାକାମ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲୋକ ନିଯୁକ୍ତ ଥାଆନ୍ତି। ରାଧାନାଥଙ୍କ ସମୟ କଟେ ବନ୍ଧୁ ଗହଣରେ ଗପସପ କରିବାରେ ଓ ଭଲ ଭଲ ବହି ପଢ଼ିବାରେ। ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା ଭ୍ରମଣ-ଅଭ୍ୟାସରୁ ଅବସର ନେଇସାରିଛନ୍ତି।

ଯେଉଁ ଲାଠିଟି ତାଙ୍କୁ ରହସ୍ୟ ଘେରରେ ପକାଇ ଦେଇଛି, ଆଜିକୁ ପ୍ରାୟ ୩୦ ବର୍ଷ ତଳେ ସେଇଟି ସେ କିଣି ଆଣିଥିଲେ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ସହର ଭ୍ରମଣ କାଳରେ ମହାକାଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ନିକଟରୁ। କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଅବନ୍ତି ବା ବର୍ତ୍ତମାନର ଉଜ୍ଜୟିନୀ ସହରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରସେନଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା କ୍ରମେ ନିଜେ ଶିବ ମହାକାଳ ରୂପରେ ଆସି ଦାନବ କବଳରୁ ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଲାଠି ବିକ୍ରେତାମାନେ କହନ୍ତି ଉଜ୍ଜୟିନୀର ଲାଠି ସେହି ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନର ପ୍ରତୀକ। ପତ୍ନୀ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନରେ ଭାବଗଦଗଦ ହେଲା ବେଳକୁ ରାଧାନାଥ ଲାଠିଟିକୁ ହାତରେ ଧରି ଉତଫୁଲ୍ଲିତ ହେଉଥିଲେ। ସତେ ଯେମିତି ମହାକାଳ ରୂପରେ ସେ ନିଜେ ଆବିର୍ଭୂତ ଓ ଲାଠି ଥିଲା ତାଙ୍କର ଅମୋଘ ଅସ୍ତ୍ର।

ଇତିମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ବିତିଯାଇଛି। ଲାଠିଟି ତାର ଆଧିଭୌତିକ ଭାବମୂର୍ତ୍ତି ହରାଇ ସାରିଛି ଓ ଅତି ସାଧାରଣ କାମରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି – ଯେମିତି ଗଛରୁ ଫୁଲ ଫଳ ଝଡ଼ାଇବା, ବଗିଚାକୁ ଅଗତ୍ୟା ଅନୁପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଗାଈ ଗୋରୁ ଓ ବୁଲା କୁକୁରଙ୍କୁ ତଡ଼ିବା, ଇତ୍ୟାଦି। ଥରେ ଥରେ ବନ୍ଧୁ ଗହଣରେ ରାଧାନାଥ ବାଡ଼ିଟିକୁ ହାତରେ ଧରି ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରି ଚାଲିବାର ଅଭିନୟ କରନ୍ତି। ଲାଠିଟି ଘରର ସାଧାରଣ ବସ୍ତୁଟିଏ ପାଲଟି ସାରିଥାଏ। ରାଧାନାଥଙ୍କ ଜୀବନରେ ଲାଠିଟିର ଗୁରୁତ୍ୱ ଆଉ ପୂର୍ବ ପରି ନାହିଁ; ଅଥଚ ଲାଠିଟିର ଅଚାନକ ଲମ୍ବବୃଦ୍ଧି ରାଧାନାଥଙ୍କ ପାଇଁ କେଜାଣି କାହିଁକି ହୋଇପଡ଼ିଛି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ!

ଘରର ପ୍ରତିଟି କଥା ଯାହାକୁ ଗୋଚର, ସେହି ସକୁରାକୁ ଡାକି ରାଧାନାଥ ଉତ୍ତର ତଲବ କଲେ। ହୁଏତ ଲାଠିଟି ବଦଳି ଯାଇଛି। ପୁରୁଣା ଲାଠିଟି ଜାଗାରେ କିଏ ନୂଆଟିଏ ରଖି ଦେଇ ଯାଇଛି। ସକୁରା ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲା ଯେ ଲାଠି ତା’ ଜାଗାରେ ପୂର୍ବପରି ରହିଛି ଓ ରାଧାନାଥ ଅଯଥାରେ ବାଉଳି ଚାଉଳି ହେଉଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ରାଧାନାଥ ଶୁଣିବାକୁ ନାରାଜ। ତାଙ୍କ ଜିଦି ଅନୁସାରେ ସକୁରା ଥରକୁ ଥର ଲାଠିଟିକୁ ସିଧା କରି ଧରି ରଖୁଥାଏ ଓ ରାଧାନାଥ ତା’ ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ନିଜ ଉଚ୍ଚତା ଅନୁପାତରେ ଲାଠିର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଅନୁମାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଥାନ୍ତି। ଶେଷରେ ସକୁରା ରାଧାନାଥଙ୍କ କବଳରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ କଥାରେ ହଁ ଭରିଲା। କହିଲା- “ଆପଣ ଠିକ୍ କହୁଛନ୍ତି, ଲାଠିଟି ସତରେ ଲମ୍ବାରେ ବଢ଼ିଯାଇଛି”।

ରାଧାନାଥ ବୋଧହୁଏ ସକୁରା ଠାରୁ ଏମିତି ସକାରାତ୍ମକ ଉତ୍ତର ଚାହୁଁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନିରୀକ୍ଷଣ ଭୁଲ ହୋଇ ନପାରେ। କିନ୍ତୁ ସକୁରା କହିବାକୁ ଲାଗିଲା- “ଲାଠିଟି ବଢ଼ିବା ଓ କମିବାରେ ଆପଣଙ୍କର କ୍ଷତି କ’ଣ ? ବରଂ ଆପଣ ଅନ୍ୟ କାମରେ ମନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଅଯଥାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କର ଦେହ ଖରାପ ହେବ”।

“ଲାଠିଟି ଏତେ ବର୍ଷ ପରେ ଆପେ ଆପେ ଅଧିକ ଲମ୍ବା ହୋଇଯିବାଟା କ’ଣ ଗୋଟେ ସାଧାରଣ କଥା? ତା’ ଛଡ଼ା ଏଇଟା ତ ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ମତ ନୁହେଁ । ଆମକୁ ଜାଣିବାକୁ ହେବ ଏ ରହସ୍ୟର ମୂଳ କ’ଣ” – ରାଧାନାଥ ଜିଦି ଧରିଲେ। ଏଥର ସକୁରା ଫେଁ କରି ହସିଦେଲା ଓ ଚପଳ ତାତ୍ସଲ୍ୟର ସହ କହିଲା- “ଗୋଟେ ସାଧାରଣ ବାଡ଼ି ମନକୁ ମନ ଲମ୍ବାରେ ବଢ଼ିଯାଇଛି, ଏହା ଗୋଟିଏ ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ କଥା ନୁହେଁ ? ଦେଖିବାକୁ ହେବ ଆପଣ ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଖାଇଛନ୍ତି କି ନାହିଁ। ଆଜିକାଲି ଏମିତି ସବୁ ଅବୁଝା କଥାରେ ଆପଣଙ୍କର ପିଲାଳିଆ ଜିଦି ବଢ଼ିଚାଲିଛି।”

ସକୁରା କଥାରେ ରାଧାନାଥ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲେ। ବାଧ୍ୟ ଅଥଚ ଜିଦିଆ ପିଲାଟିଏ ପରି ମୁହଁ ଫୁଲାଇ ଖଟ ଉପରେ ବସିରହିଲେ। ସକୁରା ଆଉ ବାକ୍ୟବ୍ୟୟ ନ କରି ଲାଠିଟିକୁ ତା’ ଜାଗାରେ ରଖିଦେଲା। ଅଳ୍ପ ସମୟ ପରେ ରାଧାନାଥ ଗଭୀର ନିଦରେ ଶୋଇପଡ଼ିଲେ।

ନିଦରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ରାଧାନାଥ ଯେମିତି ଅଶାନ୍ତିରେ ଛଟପଟ ହେଉଥିଲେ। ଲାଠିଟିର ପ୍ରସଙ୍ଗ ମନ ଭିତରେ ଅଠା ପରି ଲାଖି ରହିଥାଏ। ଏକ ଅସହଜ ଅସ୍ୱସ୍ତିକର ସ୍ୱପ୍ନ ଆବିଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା ତାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ତାକୁ।

ରାଧାନାଥ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସେ ମୃତ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ପଡ଼ି ରହିଛି ଏକ ବରଫଦିଆ ସଂରକ୍ଷଣ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ। ନାକପୁଡ଼ାରେ ତୁଳା ଓ ଶରୀର ଉପରେ ଧୋବ ଫରଫର ଚାଦର। ଆଖପାଖରେ ବସି ରହିଥାନ୍ତି କିଛି ପଡୋଶୀ, ତାଙ୍କର ଅଳ୍ପ କିଛି ବନ୍ଧୁ ଓ ପୁଅ ବୋହୂ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁରେ ଦୁଃଖଦ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ । ସବୁଆଡ଼ ନିରବ। ଘର ଭିତରେ ପଶି ଆସି ଫେରିବାକୁ ବାଟ ପାଉନଥିବା ଘରଚଟିଆଟି ପରି ସକୁରା ଏପାଖ ସେପାଖ ହେଉଥାଏ ସମ୍ଭବତଃ କିଛି ଅନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍‌ବେଗକୁ ନେଇ। ରାଧାନାଥ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜ ଶବ ଆଡକୁ ମୁହାଁଇଲେ। ନିଜ ମୃତ ଶରୀରର ମୁହଁକୁ ଛୁଇଁବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ବିଫଳ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନରେ ଜିଜ୍ଞାସା, ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ? ହୃତକ୍ରିୟା ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବା ନା ଆକସ୍ମିକ କୌଣସି ଦୁର୍ଘଟଣା?

ସମବେତ ଶୋକାତୁର ପ୍ରିୟଜନମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବେ କ’ଣ? ସେମାନେ ଯେପରି ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଅସମର୍ଥ। ରାଧାନାଥ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଥାଇ ହୃଦବୋଧ କଲେ, ସେ ତ ମୃତ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱର କାହିଁ? କାହିଁ ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିର ସ୍ୱାକ୍ଷର?

ବାରଣ୍ଡାରେ କିଛି ଲୋକ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥାନ୍ତି। ରାଧାନାଥ ଅଗତ୍ୟା ସେହି ଆଡକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୋକେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଥାଏ। ଅନତି ଦୂରରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ପୂଜାବିଧି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥାନ୍ତି। ହଠାତ୍ ସକୁରା ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ଏକରକମ ଚିତ୍କାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲା- “ଏ କ’ଣ କରୁଛ ତୁମେମାନେ? ନୂଆ ବାଉଁଶରେ ସିନା କୋକେଇ ବନାଯାଏ ! ତୁମେମାନେ ସେଥିରେ ବାବୁଙ୍କର ଏ ଲାଠିଟି କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରୁଛ? ତା’ଛଡ଼ା ଲାଠିଟି ସିଧା ବାଗରେ ଛୋଟ ପଡ଼ିଯିବନି?” ସକୁରାର କଥା ଶୁଣିବାକୁ କାହାର ଯେମିତି ତର ନାହିଁ। କୋକେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଥାଏ । ରାଧାନାଥ ଦୂରରୁ ଥାଇ ବିନା ବାକ୍ୟବ୍ୟୟରେ ସବୁ ଦେଖୁଥାନ୍ତି। ପୁଅ ସରୋଜ ଦୁଃଖରେ ମ୍ରିୟମାଣ ହୋଇ ଦିଶୁଥାଏ ବିବଶ ଓ ଅସହାୟ।

ସବୁ ଘଟଣା ପ୍ରବାହ ରାଧାନାଥଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନରେ କେତେବେଳେ ବିଶଦ ଭାବରେ ପ୍ରତୀୟମାନ ହେଉଥାଏ ତ କେତେବେଳେ ପୁଣି ଧୀର ଭାବରେ ତାହା ଅସଙ୍ଗତ ଦୃଶ୍ୟ ପରେ ଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଉଥାଏ।

ଶେଷରେ ମୃତ ରାଧାନାଥଙ୍କ ଶରୀରଟିକୁ କୋକେଇ ଉପରେ ରଖିଦିଆଗଲା । ରୁଣ୍ଡ ହୋଇଥିବା ସଜ୍ଜନମଣ୍ଡଳୀ ବୋଧେ ରାମନାମ ନେବାକୁ ଲାଗିଥିଲେ। କୋକେଇ ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରେ ସ୍ୱପ୍ନାବିଷ୍ଟ ରାଧାନାଥଙ୍କ ଭିତରେ ଯେମିତି ତଡ଼ିତ୍ ବେଗରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ ଖେଳିଗଲା। ହୁଏତ ସେ ଥିଲା ବିପୁଳ ଆଲୋକର ଏକ ନିରବ ବିସ୍ଫୋରଣ। ତାର ଔଜ୍ଜଲ୍ୟରେ ସେ ଯେମିତି ଅନ୍ଧ ହୋଇପଡୁଥିଲେ। ସବୁଆଡ଼େ ଆଲୋକର ବିଚ୍ଛୁରଣ ଆଉ କାନ ପାଖରେ ଅସାମାନ୍ୟ ନିରବତା। ରାଧାନାଥ ଏକ ବିଶାଳ ଶୂନ୍ୟ ଭିତରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ନିଆଁ ଝୁଲ ପରି ଛୋଟ ଛୋଟ କଣିକାରେ ପରିଣତ ହୋଇ ଆଲୋକର ବହଳ ବଳୟ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଚାଲିଥିଲା। ଅସରନ୍ତି ପଥ, ଅଦ୍ଭୁତ ଚିରନ୍ତନ ଅନୁଭବ।

ହଠାତ୍ ରାଧାନାଥଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ନିଜକୁ ସେ ନିଜ ଖଟ ଉପରେ ଆବିଷ୍କାର କଲେ। ଅପସରି ଯାଇଥିଲା ମୃତ୍ୟୁ ଶଯ୍ୟା, ଶୋକାକୁଳ ସ୍ୱଜନବର୍ଗଙ୍କ ବେଦନାଭରା ଚାହାଣି। ନଥିଲା ଅଲୌକିକ ଆଲୋକର ସ୍ଫୁରଣ। ରାଧାନାଥ ଇହଜଗତକୁ ଫେରିଆସିଥିଲେ, ସତେ ଯେମିତି ମହାକାଶ ଚାରଣର ଅଜଣା ଅନୁଭୂତି ସହ। ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଖଇଫୁଟା ତାତି।

ଉଦ୍‌ବେଗର ସହ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ବସିରହିଥିଲେ ସକୁରା ଓ ରାନ୍ଧୁଣିଆ ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକଟି। ରାଧାନାଥଙ୍କୁ ସଚେତନ ଦେଖି ସେମାନଙ୍କ ପିଣ୍ଡରେ ଯେମିତି ପ୍ରାଣ ପଶିଲା। ସକୁରା କହିବାକୁ ଲାଗିଲା- “କ’ଣ ହେଲା ଆପଣଙ୍କର ବାବୁ? ଆପଣ ଏପରି ବାଉଳି ଚାଉଳି ହେବା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି। ବଡ଼ ଭୟ ଲାଗିଲା। ମୁଁ ସରୋଜ ବାବୁଙ୍କୁ ଫୋନ୍ କରି କହିଦେଇଛି। ସେ ହୁଏତ ସେ କାଲି ସୁଦ୍ଧା ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଯିବେ। ଡାକ୍ତରବାବୁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି କିଛି ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ଦେଇ ଯାଇଛନ୍ତି। ସେ ପୁଣିଥରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପରେ। ହୁଏତ ସେ ଏବେ ଆସୁଥିବେ।” ରାଧାନାଥ ଏକଥା ଶୁଣିପାରୁଥିଲେ କି ନା ଜଣା ନାହିଁ। ଆଖି ଖୋଲି ଶୂନ୍ୟଦୃଷ୍ଟି ପହଁରାଇ ଆଣୁଥିଲେ ସେ ଏଣେ ତେଣେ। ଲାଗୁଥିଲେ ନିଷ୍ପ୍ରଭ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସମର୍ଥ।

ହାତ ପାଦ ଆଉଁସି ଦେଉଥିଲା ସକୁରା। ପାଣି ଯାଚୁଥିଲା ରାନ୍ଧୁଣିଆ ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକଟି। କିଛି ସମୟ ପରେ ପୁଣିଥରେ ରାଧାନାଥଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ ଡାକ୍ତର ବାବୁ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଧାନାଥଙ୍କର ଚେତା ଫେରିବା କଥାଟି ବଡ଼ ଭାବପ୍ରବଣତାର ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲା ସକୁରା। ତାକୁ ଚୁପ୍ ରହିବାକୁ କହି ଡାକ୍ତର ତାକୁ ଇଶାରା କଲେ ରାଧାନାଥଙ୍କ ଦିଗକୁ। ରାଧାନାଥ କିଛି କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ସକୁରା ତାଙ୍କ ମୁହଁ ପାଖରେ କାନ ଡେରି ଯାହା ଶୁଣିଲା, ସେଥିରୁ ବୁଝିଲା ଯେ ରାଧାନାଥ ତାକୁ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ଲାଠିଟି ବିଷୟରେ କିଛି ପଚାରୁଛନ୍ତି।

ବଡ଼ ବିରକ୍ତି ସହ ସକୁରା ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ କହିଲା- “ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ବାଡ଼ିଟିକୁ ନେଇ ବାବୁଙ୍କର ଅଯଥାରେ ଏତେ ଶୋଚନା କ’ଣ ପାଇଁ କେଜାଣି, ହୁଏତ ସେଇ ବାଡ଼ିଟିକୁ ଆଣିବାକୁ କହୁଛନ୍ତି”। ଡାକ୍ତରବାବୁ ସକୁରାକୁ ଇଶାରାରେ ପୁଣି ଚୁପ୍ କରି କହିଲେ- “ସେ ଯାହା ମାଗୁଛନ୍ତି ସେଇଟା ତାଙ୍କୁ ଦେଇ ଦେଉନା କାହିଁକି? ବାଡ଼ିଟି ଯଦି ସେ ଦେଖିବାକୁ ମାଗୁଛନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆଣି ଦେଖାଇ ଦିଅ”।

ଡାକ୍ତର ବାବୁ ତାଙ୍କ ବ୍ୟାଗରୁ ଷ୍ଟେଥୋ ଆଦି କାଢୁଥିବା ବେଳେ ସକୁରା କବାଟ କୋଣରୁ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ଲାଠିଟି ଆଣି ରାଧାନାଥଙ୍କ ଆଗରେ ଧରି ଠିଆ ହେଲା। ରାଧାନାଥଙ୍କ ପିଲାଳିଆ ଜିଦିକୁ ଉପହାସ କଲା ପରି କହିଲା- “ଏଇ ଦେଖ ତୁମ ଲାଠି, ଯେମିତି ଥିଲା ସେମିତି ଅଛି”। ରାଧାନାଥ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିର କରି ଲାଠିଟିକୁ ଚାହିଁ ରହିଲେ। ଅସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ- “ତୋତେ ତ ମୋର ପୁରୁଣା ଲାଠିଟି ଆଣିବାକୁ କହିଥିଲି, ତୁ ଛଅଟି ଲାଠି କାହିଁକି ଆଣିଲୁ?”

“ଛଅଟି ଲାଠି?” ସକୁରା ପୁଣି ତାତ୍ସଲ୍ୟ କରି କହିଲା- “ବାବୁ, ସକାଳୁ ଆପଣ କହିଲେ ଲାଠିଟି ଲମ୍ବାରେ ବଡ଼ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଲାଠି ଛଅଟି ପରି ମନେ ହେଉଛି। ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ହୁଏତ ଭୂତ ସବାର ହୋଇଛି”। ଇତିମଧ୍ୟରେ ଡାକ୍ତରବାବୁ ରାଧାନାଥଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇସାରିଥାାନ୍ତି। ମାତ୍ର ଆଉ ପରୀକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଲା ନାହିଁ। ରାଧାନାଥଙ୍କ ଦେହରେ ହାତମାରି ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବରେ ସେ କହିଲେ- “ରାଧାନାଥ ବାବୁ ଆଉ ନାହାନ୍ତି”।

ସକାଳୁ ଲୋକେ ଚଳପ୍ରଚଳ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା ଦୁଇ ଷଣ୍ଢଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲଢେଇ ।

ସାହି ଭିତରେ ଷଣ୍ଢ ଲଢେଇ ଦେଖିବା ଏମିତି କିଛି ନୂଆ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତଙ୍କର ଦେହ ସୁହା କଥା । ପ୍ରାଣୀ ବତ୍ସଳ ଗଳିରେ ବାରବୁଲା ଷଣ୍ଢମାନେ ବୁଲୁବୁଲୁ ବାରମ୍ବାର ମୁହାଁମୁହିଁ ହୁଅନ୍ତି ଓ ପ୍ରତିଥର ଉଣାଅଧିକେ ସାମାନ୍ୟ ଧସ୍ତାଧସ୍ତି ସହ ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ଭାଷଣ ଜଣାନ୍ତି । ମାତ୍ର ସେ ଦିନର ଷଣ୍ଢ ଲଢେଇ ଥିଲା ବଡ଼ ଅସ୍ଵାଭାବିକ । ମୁଣ୍ଡ ନୂଆଁଇ, ଶିଙ୍ଘ ଛନ୍ଦି ପରସ୍ପର ଉପରେ ଅମାପ ବଳ ପ୍ରୟୋଗକରି ଠିଆ ହୋଇଥାଆନ୍ତି ଷଣ୍ଢ ଦୁଇଟି । ନାକପୁଡ଼ାରୁ ଯେମିତି ବାହାରୁଥାଏ ତତଲା ବତାସ ଓ ଆଖିରୁ ଜଳନ୍ତା ନିଆଁହୁଳା । ଉଭୟେ ଠିଆ ହୋଇଥାଆନ୍ତି ଗୋଟିଏ ଅସାଧାରଣ ସନ୍ତୁଳନରେ – ହଲ୍ ନାହିଁ କି ଚଲ୍ ନାହିଁ । ସତେ ଯେମିତି ଦୁଇଟି ପହେଲମାନ୍ ପରସ୍ପରକୁ ଓଗାଳି ରଖିଛନ୍ତି ସମାନ ଅନୁପାତର ବଳ ପ୍ରୟୋଗରେ । ଲଢେଇ ମୁଦ୍ରାରେ ସ୍ଥାଣୁ ପାଲଟି ଯାଇଥାଆନ୍ତି ଷଣ୍ଢ ଦୁଇଟି ।

ସାହି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଷଣ୍ଢଦୁଇଟି ଅପରିଚିତ ନୁହନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କଭିତରୁ ଗୋଟିଏ ଷଣ୍ଢ ଧଳା – ତାକୁ ସମସ୍ତେ ଧବଳ ବୋଲି ଡାକନ୍ତି । ଅନ୍ୟଟି କଳା । ଧବଳ ଅତି ଶାନ୍ତ ଓ ସୁଧାର । ସାହିର ସବୁ ଘର ଓ ଦୋକାନ ଆଗରେ ଠିଆହୋଇ ସେ ତା’ର ପ୍ରାପ୍ୟ ବଟି ଆଦାୟ କରେ । ଅନିଚ୍ଛୁକ ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ତାର ନ ଥାଏ ଆକ୍ରୋଶ କିମ୍ବା ଷଣ୍ଢବତ୍ସଳ ଉଦାର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବିଶେଷ ଅନୁରାଗ । ସେ ଯେମିତି ନିର୍ଲିପ୍ତ । ତା’ର ଭାବଭଙ୍ଗୀ ଓ ଚାଲିର ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ ମନେହୁଏ ବଡ଼ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ । ଦିନର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ସେ କଟାଏ ଗଳିମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ଚାଳିଆ ଚା’ ଦୋକାନ ଆଗରେ । ସେଠାରେ ଖଟିପ୍ରିୟ ସାହିଲୋକ, ଉତ୍ସାହୀ ଯୁବକ ତଥା ବିଶ୍ଵ-ରାଜନୀତି ବ୍ୟାଖ୍ୟାରେ ମୁଖର ଅନେକ ତଥାକଥିତ ବିଦ୍ବାନ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି । ଧବଳ ସେହି ସମାଗମର ଏକ ପରୋକ୍ଷ ସଭ୍ୟ । ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ।

କଳା ଷଣ୍ଢଟି ଏତେଟା ଲୋକପ୍ରିୟ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ସାଧାରଣରେ ତାର କୌଣସି ନାମକରଣ ହୋଇନାହିଁ । କେହିକେହି ତାକୁ କାଳିଆ ବା କାଳୁ ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି । ତାର ବିଶାଳ ବପୁ ଓ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଭାବ ଯୋଗୁଁ ସମସ୍ତେ ତା ଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । ସାଧାରଣତଃ ସେ ସାହିର ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ବୁଲୁଥାଏ । ଭାବ ଗଦଗଦ ଭକ୍ତମଣ୍ଡଳୀ ତା ଆଗରେ ଯେଉଁ ପ୍ରସାଦ ରଖିଦିଅନ୍ତି, ସେଥିରେ ତା’ର ଗୁଜୁରାଣ ଉଣା ଅଧିକେ ମେଣ୍ଟି ଯାଏ । କିଛି ଭକ୍ତ ସାହସ ସଂଚୟ କରି ତାର ଶରୀର ସ୍ପର୍ଶ ପୂର୍ବକ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେବାର ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ସଫଳ ହେଲେ ସେମାନଙ୍କର ମନୋବଳ ବଢେ। ମନ୍ଦିରର ପାଷାଣ ବୃଷଭଠାରୁ ଚଳନ୍ତି ବୃଷଭର ଆଶୀର୍ବାଦ କେତେକଙ୍କପାଇଁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତୀ ପରେ କଳା ଷଣ୍ଢଟି ବିଶ୍ରାମ ନେବାକୁ ପହଞ୍ଚେ ରାଧାନାଥଙ୍କ ବାରଣ୍ଡାରେ । ସାହିର ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପଗଳିରେ ପରିବା ବ୍ୟବସାୟୀ ରାଧାନାଥଙ୍କର ଏକ ମହଲା ଘର – ଛୋଟିଆ ବାରଣ୍ଡାଟିଏ ଓ ତା’ପରେ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ଵାର । ସେହି ବାରଣ୍ଡାରେ ଷଣ୍ଢଟିର ନିୟମିତ ରାତ୍ରି ଯାପନ ରାଧାନାଥଙ୍କ ପାଇଁ ଯେମିତି ଏକ ଅଲୌକିକ ଆଶୀର୍ବାଦ । ପ୍ରତିଦିନ ଷଣ୍ଢ ଆଗରେ କିଛି ଭୋଗ ଚଢାଇ ଧୂପକାଠି ଦୁଇଟି କାନ୍ଥରେ ଖୋସି ଦିଅନ୍ତି ସେ । ଭକ୍ତିରେ ମଥା ନୂଆଁଇ ଆତିଥ୍ୟର ପରମ ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । ରାଧାନାଥଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ଵାସ, ତାଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟଗତ ସଫଳତାର ଚାବିକାଠି ଏହି ଦୈବ ଆଶୀର୍ବାଦ ଛଡା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ ।

ସେଦିନ ସକାଳୁ କେମିତି ଓ କାହିଁକି ଷଣ୍ଢ ଦୁଇଟି ଯୁଦ୍ଧରେ ମାତି ଯାଇଥିଲେ, ସେ କଥା କାହାକୁ ଜଣା ନ ଥାଏ । ଦେଖଣାହାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢି ଚାଲିଥାଏ ଓ ବଢୁଥାଏ ସକାଳର ବୟସ । ପାଖାପାଖି ତିନି ଘଣ୍ଟା ହେବ ଏ ଅଦ୍ଭୁତ ନୀରବ ଲଢେଇ ଚାଲିଥାଏ । ଦେଖୁ ଦେଖୁ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଷଣ୍ଢ ଲଢେଇର ଫଟୋ ଓ ଭିଡିଓ ଭାଇରାଲ୍ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । ସାହିର କିଛି ଲୋକ ପ୍ରଥମେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଏ ଘଟଣାର ଟେର୍ ପାଇ ଧାଇଁ ଆସିଥିଲେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ଘଟଣାଟି ପରଖିବା ପାଇଁ । ଲୋକସଂଖ୍ୟା ବଢିବାସହ ସାହିର ମୁରବୀମାନେ ସକ୍ରିୟ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ । କାହାର ପରାମର୍ଶ ଅନୁଯାୟୀ ଲଢେଇରତ ଷଣ୍ଢମାନଙ୍କ ଆଗରେ ରଶି ବାନ୍ଧି ଏକ ନିରାପଦ ପରିସୀମା ନିରୂପଣ କରାଗଲା । କିଛି ଯୁବକ ବଡ଼ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଉନ୍ମାଦନାସହ ଭିଡ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଦାୟିତ୍ଵ ନିଜ ଉପରକୁ ନେଇ ଯାଇଥାଆନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନିକ ପୂଜାର ଆୟୋଜନ, ମେଢ ଓ ବିସର୍ଜନ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକଜୁଟ ହେବାର ଯେତିକି ଖୋରାକ ଦିଏ, ଏହି ଅକସ୍ମାତ ଷଣ୍ଢ ଲଢେଇ ତା’ଠାରୁ ବହୁଗୁଣ ଉତ୍ତେଜନା ଭରିଦେଇଥାଏ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ । ଦେଖୁଦେଖୁ ଆଖପାଖରେ ପହଂଚି ଗଲେ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ଆଳୁଦମ-ଦହିବରା ବିକାଳି, ଚା’ ବାଲା ଓ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ବେଲୁନ୍ ବାଲା ।

ମୁରବୀମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତା – ଷଣ୍ଢ ଦୁଇଟି ଯଦି ପେଲାପେଲି ହୋଇ ଏଣେତେଣେ ମାଡିଯାଆନ୍ତି, ତାହେଲେ କ’ଣ ହେବ ତାର ପରିଣାମ? ଷଣ୍ଢ ପାଦତଳେ ଓ ଜନଗହଳିର ଦଳାଚକଟାରେ କିଛି ଲୋକ ସହିଦ ହୋଇଯିବେନି ତ ? ସେମାନଙ୍କର ଶତ ବାରଣ ସତ୍ତ୍ଵେ ଏହି ବିରଳ ଦୃଶ୍ୟଟିକୁ କ୍ୟାମେରାରେ ଧରି ରଖିବାପାଇଁ ତରୁଣ ତରୁଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥାଏ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ।

ଦେଖୁଦେଖୁ ଘଟଣାସ୍ଥଳଟି ପାଲଟିଗଲା ବ୍ରେକିଂ ନ୍ୟୁଜର ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଜିରୋ । ଉତ୍ସାହୀ ସାମ୍ବାଦିକ ଓ ତାଙ୍କର ଫଟୋଗ୍ରାଫର୍ ମାନେ ମାଡିବସିଲେ ଆସ୍ଥାନ, ପ୍ରସାରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଷଣ୍ଢମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ମନଗଢା କାହାଣୀ ଓ ତାଙ୍କ ଲଢେଇର ମନଲୋଭା ସାମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିଣାମର ଭୟାବହତା । ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା ସାକ୍ଷାତକାର ଓ ଷ୍ଟୁଡିଓରେ ବିଶାରଦମାନଙ୍କର ବିଜ୍ଞ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ । ଶୁଣାଗଲା, ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଚାଲିଥିବା ସିଧା-ପ୍ରସାରଣକୁ ଆଧାରକରି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଥିଲା ବେଟିଂ – କେହି କେହି କଳା ଷଣ୍ଢର ପକ୍ଷ ନେଇ ଅଧିକ ପଇସା ଲଗାଉଥାଆନ୍ତି ।

ଏହି ହଟଚମଟ ଭିତରେ ଲଢେଇରତ ଷଣ୍ଢ ଦୁଇଟି ସେମିତି ଭୟାନକ ମୁଦ୍ରାରେ ସ୍ଥିର ଥାଆନ୍ତି ।

ହଠାତ୍ କେହିଜଣେ ପାଟିକଲା, ‘ରକ୍ତ ରକ୍ତ’ । ସତେ ତ ! ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଗୋଚରରେ ଧଳା ଷଣ୍ଢ, ଓରଫ ଧବଳର ଶିଙ୍ଘମୂଳରୁ ଧାରେ ରକ୍ତ ବୋହି ଆସିଛି । ଏହି ବ୍ରେକିଂ ନ୍ୟୁଜରେ ଉପସ୍ଥିତ ଜନତା ଆହା-ଚୁ-ଚୁ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସେଲ୍ଫି ନେଉଥିବା ଫଟୋଗ୍ରାଫର୍ ମାନେ ସମସ୍ତ ସତର୍କତାକୁ ପଛରେ ପକାଇ ମାଡିଗଲେ ଷଣ୍ଢ ନିକଚକୁ । ଦୁଇ ତିନିଟି କନଷ୍ଟେବଲ୍ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଆହ୍ଵାନରେ ଲାଠି ଉଠାଇ ତାଗିଦ୍ କଲେ ବିଶୃଙ୍ଖଳ ଫଟୋଗ୍ରାଫର୍ ମାନଙ୍କୁ ।

ଜନସମାଗମର ସୁଅବସରରେ ନିଜର ପ୍ରାସଂଗିକତାକୁ ବଳବତ୍ତର ରଖିବାପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଓ୍ଵାର୍ଡ୍ ମେମ୍ବର୍ କିଛି ସହଯୋଗୀଙ୍କସହ ସେଠାରେ ହାଜର ହେଲେ । ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ ଜିରୋ ରିପୋର୍ଟର୍ ମାନେ ବେଢିଯାଇ ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷାତକାର ନେବାରେ ସେ ଥାଆନ୍ତି ଖୁବ୍ ଉତ୍‌ଫୁଲିତ । ଜଣେ ରିପୋର୍ଟର୍ ପଚାରିଲେ, ‘ଏପରି ଷଣ୍ଢ ଲଢେଇ ଓ ତା’ର ସାମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିଣାମ ପାଇଁ କି ପ୍ରକାରର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେବା ଉଚିତ ?’ ଓ୍ଵାର୍ଡ୍ ମେମ୍ବର୍ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘ଷଣ୍ଢ ଲଢେଇକୁ ଆଖିରେ ରଖି ଆମେ ରାସ୍ତାଗୁଡିକୁ ଚଉଡା କରିବା ଉଚିତ୍ ଓ ଛକ ମାନଙ୍କରେ ଏପରି ଲଢେଇ ପାଇଁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଜାଗା ନିରୂପଣ କରିବା ଜରୁରୀ ।’ ଦେଖୁ ଦେଖୁ ତାଙ୍କର ଏହି ଆଶ୍ଵାସନାମୟ ସାକ୍ଷାତକାର ଦେଶବିଦେଶରେ ଭାଇରାଲ୍ ଭିଡିଓ ଭାବରେ ବୁଲିବାକୁ ଲାଗିଲା ।

ଧଳା ଷଣ୍ଢ ଓରଫ ଧବଳର ଶିଙ୍ଘ ମୂଳରୁ ରକ୍ତ ବୋହି ଯାଉଥିବା ଦେଖି ଦରଦୀ ଦେଖଣାହାରୀମାନେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥାଆନ୍ତି ନାଚାର ସମବେଦନା । ଏତିକିବେଳେ ବିନା କିଛି କ୍ଷୟ କ୍ଷତି ଘଟାଇ ସାମାନ୍ୟ ହଲ୍ ଚଲ୍ ହେବା ସହ ଷଣ୍ଢ ଦୁଇଟି ଶିଙ୍ଘଲଢେଇରୁ ଓହରିଗଲେ । ଧବଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରକୁକରି ଟେକି ବିକଟାଳ ରଡ଼ି ଛାଡିଲା । ସେ ରଡ଼ି ଥିଲା ଖୁବ୍ ଭୟାନକ ଓ ଅସ୍ଵାଭାବିକ । ତାହା ବିଜୟ ହୁଙ୍କାର ଥିଲା କି ଦ୍ଵିତୀୟ କିସ୍ତିର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଥିଲା ଆହ୍ଵାନ, ସେ କଥା କହିବା କଷ୍ଟସାପେକ୍ଷ । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚମତ୍କୃତକରି ଧବଳ ହଠାତ ଲମ୍ଫ ଦେଲା ଓ କୁଦା ମାରି ମାରି ଏକ ମୁହାଁ ଦୌଡିବାକୁ ଲାଗିଲା । ଇତସ୍ତତଃ ଜନତା ଛାଏଁ ପାଖ ହୋଇଯାଇ ଧବଳର ବାଟ ସୁଗମ କରିଦେଲେ । କିଛି ଲୋକ ତା’ର ପିଛା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।

ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ କଳା ଷଣ୍ଢଟି ମଧ୍ୟ ଏକ ଅନୁରୂପ ରଡ଼ି କରି ଗଗନ ପବନ କମ୍ପାଇ ଦେଲା । ତଟସ୍ଥ ଜନତା ଦୁଇ ଷଣ୍ଢଙ୍କର ହଠାତ୍ ଯୁଦ୍ଧବିରତି, ବିକଟାଳ ରଡ଼ି ଓ ଘଟଣାସ୍ଥଳରୁ ଜଣଙ୍କର ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ପଳାୟନକୁ ନେଇ ହୋଇ ପଡିଥାଏ ଏକବାରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ । କଳା ଷଣ୍ଢ ଆକାଶକୁ ଚାହିଁ ପୁଣି ଥରେ ଏକ ଗର୍ଜନ କଲା । ଦେଖଣାହାରୀଙ୍କ ଛାତିରେ ସୃଷ୍ଟିହେଲା ଭୟ ଉଦ୍ରେକକାରୀ କମ୍ପନ । ବୋଧହୁଏ ତାହା ଥିଲା ବିଜୟର ସ୍ଵର । ସେହି ବିକଟାଳ ଶବ୍ଦ ଗଗନ ପବନରେ ପ୍ରତିଧ୍ଵନିତ ହେଉ ଥିବାବେଳେ ହଠାତ୍ କଳା ଷଣ୍ଢଟି ଭୂଇଁରେ କଚାଡି ହୋଇ ପଡିଗଲା । ତାର ବେକ ଲୋଟି ପଡିଲା ଗୋଟିଏ କଡକୁ ଓ ଆଗ ଖୁରା ଦୁଇଟି ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଗଲା ଆକାଶମୁହାଁ । ତା’ ମୁହଁରୁ ବାହାରି ଆସିଲା ଫେଣ ଓ ଶିଙ୍ଘମୂଳରୁ ଦୁଇଧାର ରକ୍ତ ।

ସ୍ଥିରହୋଇ ପଡିରହିଥିବା କଳା ଷଣ୍ଢଟିକୁ ପାଖରୁ ପରୀକ୍ଷାକରି ସାହିର ମୁରବୀମାନେ ତାକୁ ମୃତ ଘୋଷଣା କଲେ । ସମବେତ ଜନତା ଦୁଃଖରେ ମ୍ରିୟମାଣ । କିଛି ଯୁବକଙ୍କର ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ଥାଏ, କେଉଁ ଷଣ୍ଢ ଏ ଲଢେଇରେ ବିଜୟୀ ହେଲା ? ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଢେଇକରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିବା କଳା ଷଣ୍ଢ, ନା ବୀରତ୍ଵର ସହ ଲଢେଇ କରି ଠିକ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ବିରତ ହୋଇଥିବା ଧବଳ?

ଧାବମାନ ଧବଳ ପଛରେ ଗୋଡାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଇତି ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ ଜିରୋକୁ ଫେରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସେମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ ଧବଳ ଧାଇଁ ଧାଇଁ ନଈ ବନ୍ଧରେ ପହଞ୍ଚିଲା ଓ ଚୋରାରେ ବାଲି ଚାଲାଣ ହେଉଥିବା ସରୁ ରାସ୍ତାଟିଏ ଧରି ନଈ ବାଲିକୁ ଓଲ୍ଲ୍ହାଇଗଲା । ତଥାପି ସେ ସେଠାରେ ଅଟକିଲା ନାହିଁ । ସେମିତି ଦୌଡି ଚାଲିଲା ନଈବାଲିରେ ଆଗକୁ ଆଗକୁ । ତା’ ପଛରେ ଯାଇଥିବା ଜନତା ଆଉ ଅନୁଧାବନ ନ କରି ବଡ କ୍ଳାନ୍ତ ଭାବରେ ଫେରି ଆସିଥାଆନ୍ତି ।

କଳା ଷଣ୍ଢର ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟଥିତ କରୁଥାଏ; ବିଶେଷକରି ରାଧାନାଥଙ୍କୁ । ଘଟଣା ସମ୍ପର୍କରେ ଶୁଣୁଶୁଣୁ ଦୋକାନ ଛାଡି ସେ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଥାଆନ୍ତି ଷଣ୍ଢ ନିକଟରେ ଓ ବିକଳ ଭାବରେ କାନ୍ଦୁ ଥାଆନ୍ତି ଷଣ୍ଢର ମର ଶରୀର ଉପରେ ହାମୁଡି ପଡି । ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ଵାସନା ଦେବାରେ ନିୟୋଜିତ ଥାଆନ୍ତି ଦଳେ ଯୁବକ ।

କିଛି ସମୟ ପରେ ମୁନିସିପାଲିଟି ତରଫରୁ ଷଣ୍ଢଟିର ମରଶରୀରକୁ ଟ୍ରାକ୍ଟର୍ ପିଠିରେ ଉଠାଇ ନିଆଗଲା । ତଥାପି ସାମ୍ବାଦିକ ମାନଙ୍କର ଭିଡ କମୁ ନଥାଏ ଓ କମୁ ନଥାଏ ଉତ୍ସୁକ ଦେଖଣାହାରୀଙ୍କ ସେଲ୍ଫି ନେବାର ନିଶା । ଶୁଣାଗଲା, ଦିଲ୍ଲୀ ଗସ୍ତରେ ଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ ଏମ୍ ଏଲ୍ ଏ ଭିଡିଓ ଜରିଆରେ ସମବେଦନାର ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଛନ୍ତି । ସେ କୁଆଡେ ଏ କଥା ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଶୃତି ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ସହରର ମୁଖ୍ୟ ସଡ଼କ ନିକଟରେ ଦୁଇ ଷଣ୍ଢଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରତ ଯୁଗଳ ବ୍ରୋଂଜ୍ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ହେବ ଓ ତା’ ଆଗରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ କୃତ୍ରିମ ଝରଣା ଓ ବଗିଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେବ । ଷଣ୍ଢ ଲଢେଇର ସ୍ମୃତି ଚାରଣରେ ଦୃଢୀଭୂତ ହେବ ଆମର ଅସ୍ମିତା ଓ ଜାତୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା । ଏମ୍ ଏଲ୍ ଏ ଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସାଧୁବାଦ ଜଣାଇ ଜନତା ତାଙ୍କର ଜୟ ଗାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।

ଧିରେ ଧିରେ ଘଟଣାସ୍ଥଳରୁ ଭିଡ କମିଗଲା ଓ ଜନଜୀବନ ପୁଣି ଗତିଶୀଳ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । କିନ୍ତୁ ଚା’ ଦୋକାନର ଖଟିରେ ବସୁଥିବା ଯୁବକମାନେ ଧବଳକୁ ଖୋଜିବା ଜାରି ରଖିଥାଆନ୍ତି । ଧବଳର କୌଣସି ଖବର ନ ଥାଏ । ନଈ ବାଲିରେ ନା ତାର ଶରୀର ପଡିଥାଏ, ନା ସେ ପାଣିରେ ଭାସି ଯାଇଥିବାର କୌଣସି ସମ୍ଭାବନା ଦେଖା ଯାଉଥାଏ । ପୁରା ନଈଟିରେ ଥାଏ ଗୋଟେ ଛୋଟିଆ ପାଣିଧାର, ଯେଉଁଠି ଏକ ବିଶାଳ-ବପୁ ଷଣ୍ଢ ଭାସିଯିବା ଦୁରୂହ ବ୍ୟାପାର । ପୋଲିସ୍ ଓ ଫାୟାର୍ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁଥାଆନ୍ତି ।

ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ରାଧାନାଥଙ୍କ ଘରେ କଳା ଷଣ୍ଢର ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ଓ ତା’ର ଆତ୍ମାର ସଦଗତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପୂଜା କରାଗଲା । ରାଧାନାଥଙ୍କର ପରମ ଉଦାରତା ଓ ବିରଳ ଷଣ୍ଢ-ଭକ୍ତିରେ କିଛି ଲୋକ ଉଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଗଦଗଦ ହେଉଥାଆନ୍ତି । ରାଧାନାଥଙ୍କୁ କିଛି ବନ୍ଧୁ ପ୍ରବୋଧନା ଦେଉ ଥାଆନ୍ତି, ଷଣ୍ଢଟି ତାଙ୍କ ବାରଣ୍ଡାକୁ ସିନା ସଶରୀରେ ଆଉ ଆସିବ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତା’ର ଆତ୍ମା ସେହିଠାରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବ ସବୁଦିନ ଓ ରାଧାନାଥଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ବର୍ଷଣ କରୁଥିବ । କୃତଜ୍ଞତାରେ ରାଧାନାଥ ପୋତି ହୋଇ ପଡୁଥାଆନ୍ତି ।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁଇଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧବଳକୁ ନ ପାଇ ଅଧିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ବାତିଲ୍ କରାଗଲା । ଧବଳର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯିବା ସାହିରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଇପଡିଲା ଏକ ଅସମାହିତ ରହସ୍ୟ । ରାଧାନାଥ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶୂନ୍ୟ ବାରଣ୍ଡାକୁ ଚାହିଁ କଳା ଷଣ୍ଢର ସ୍ମୃତିରେ ଘାଣ୍ଟି ହେଉଥାଆନ୍ତି । ଅଥଚ ଷଣ୍ଢ ଲଢେଇପରର ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ସକାଳେ ରାଧାନାଥ ଯେତେବେଳେ କବାଟ ଖୋଲି ବାରଣ୍ଡାକୁ ଆସନ୍ତି, ସେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ହୋଇ ପଡନ୍ତି – ସେ ଏ କଣ ଦେଖୁଛନ୍ତି? ବାରଣ୍ଡାରେ ବସି ଏକ ତରୁଣ ଷଣ୍ଢ ଶାନ୍ତିରେ ପାକୁଳି କରୁଥାଏ ।

ଭକ୍ତି, ଭାବ ଓ କୃତଜ୍ଞତାରେ ରାଧାନାଥ କିଂ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିମୂଢ । ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ସ୍ଵତଃ ବହି ଯାଉଥାଏ ଧାର ଧାର ଲୁହ ।

****

ରାଧାନାଥ ଖୁବ୍ ଚିନ୍ତିତ ଓ ବିବ୍ରତ ।

ପୂର୍ବାପର ସମ୍ପର୍କ ନ ଥାଇ ସେହି ଦୃଶ୍ୟଟି ପୁଣିଥରେ ତାଙ୍କ ମନ ଭିତରେ ଦେଖାଦେଇଛି । ମାତ୍ର କେତୋଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତର ସେ ଦୃଶ୍ୟ – ସତେ ଯେମିତି କେଉଁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧୃତ । ଦୃଶ୍ୟଟି କଥା ଭାବିବା ମାତ୍ରେ ରାଧାନାଥଙ୍କର ମନ ଆଶଙ୍କାରେ ଥରି ଉଠୁଛି । ଏମିତି ଗୋଟାଏ ଅବାନ୍ତର କଥା ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆସି ପାରିଲା କେମିତି? 

ରାଧାନାଥଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ଯେ ଗତ ଦୁଇ ମାସ ଉିତରେ ଦୃଶ୍ୟଟି ତାଙ୍କ ମନରେ ତିନିଥର ଦେଖା ଦେଲାଣି । ସବୁଥର ଦୃଶ୍ୟଟି ଅବିକଳ ଏକାପରି – ଯେମିତିକି ସେହି ଗୋଟାଏ ଉିଡ଼ିଓ ରିପ୍ଲେ ହେଉଛି ତାଂକ ମନ ପରଦାରେ । ଅତି ଆକସ୍ମିକ ଭାବରେ ପ୍ରକଟିତ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟଟି ଉପରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି କର୍ତ୍ତୃତ୍ଵ ନାହିଁ । ଦୃଶ୍ୟଟି ମନରେ ଆସିବା ମାତ୍ରେ ରାଧାନାଥ ଯେପରି ନିଜ ପରିବେଶରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵକୁ ଚାଲି ଯାଉଛନ୍ତି । କେତୋଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତର ସେ ଏକ ସମ୍ମୋହିତ ଅବସ୍ଥା ।

ଦୃଶ୍ୟଟି ଥିଲା ଏହିପରି ….

ଜଣେ ସୁନ୍ଦରୀ ତରୁଣୀର ବାହୁ ବନ୍ଧନରେ ରାଧାନାଥ – ତରୁଣୀଟିର ସମର୍ପଣ ଉାବରେ ପ୍ରେମର ମାଦକତା । ରାଧାନାଥ ଯେମିତି ପ୍ରେମର ଅଥଳ ସୁଅରେ ଏକ ଉବୁଟୁବୁ ହୁଲି ଡଂଗା । ତାଙ୍କ ହାତ ଓ ଓଠରେ ଶିହରଣ । ଯୁବ-ସୁଲଭ ପ୍ରେମରେ ରାଧାନାଥ ବି ଯେପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିପୁଣ ।

ତୃତୀୟଥରପାଇଁ ଦୃଶ୍ୟଟିର ଅବିକଳ ପୁନରାବୃତ୍ତିରେ ରାଧାନାଥ ଉାଂଗି ପଡିଥାଆନ୍ତି । 

କିନ୍ତୁ କ’ଣ ପାଇଁ ରାଧାନାଥଂକର ଏତେ ଚିନ୍ତା ?

ଦୃଶ୍ୟଟି ଥିଲା ରାଧାନାଥଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପରୀତ । ଜଣେ ନିଷ୍ଠାପର, ସାତ୍ତ୍ଵିକ ଓ ଈଶ୍ଵରବିଶ୍ଵାସୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ରାଧାନାଥ ତାଙ୍କ ଅଂଚଳରେ ପରିଚିତ । ରାଧାନାଥଙ୍କର ଜୀବନ ଆଦର୍ଶର ସାରାଂଶ ଲିପିବଦ୍ଧଥାଏ ତାଙ୍କ କପାଳର ଚନ୍ଦନ ଟିପାଟିରେ । ଭ୍ରୁକୁଂଚନ ଭିତରୁ ଚନ୍ଦନ ଟୋପାଟି ସାରାଦିନ ଝଟକୁଥାଏ ତାଙ୍କ ଈଶ୍ଵର ବିଶ୍ଵାସର ସ୍ଵାକ୍ଷର ନେଇ । ମୁହଁରେ ରହିଥାଏ ଅମାପ ଶାନ୍ତି ଓ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ । କାମରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଥିଲେ ଖୁବ୍ ପାରଙ୍ଗମ । ମାନେଜମେଣ୍ଟ୍ ଟ୍ରେନି ଭାବରେ ସେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଆଜିକୁ ପ୍ରାୟ ତିନି ଦଶନ୍ଧି ତଳେ । ନିଜର ନିଷ୍ଠା ଓ କୁଶଳତା ବଳରେ ଆଜି ସେ କମ୍ପାନୀର ଚିଫ୍ ଫାଇନାନ୍ସ୍ ଅଫିସର୍ ବା ସି ଏଫ୍ ଓ । କମ୍ପାନୀର ଭଲମନ୍ଦ, ହାନିଲାଭ – ସବୁର ଦାୟିତ୍ତ୍ଵ ତାଙ୍କ ଉପରେ । ଆଉ ମାତ୍ର ଦୁଇମାସ ପରେ ରାଧାନାଥ ଅବସର ନେବେ । ଅନେକ ବର୍ଷର କର୍ମମୟ ଜୀବନର ସମାପ୍ତି ଘଟିବ । 

କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟସ୍ତତା ଭିତରେ ରାଧାନାଥ ଏତେ ମାତ୍ରାରେ ବୁଡି ରହୁଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଆଉ କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହିଁ ନ ଥିଲା । ତେଣୁ ସେହି ଅସଂଗ୍ଲଗ୍ନ ଦୃଶ୍ୟଟି ମାନସପଟରେ ବାରମ୍ବାର ଆସି ତାଙ୍କୁ ଖୁବ ବ୍ୟଥିତ କରୁଥାଏ । 

ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ଦୃଶ୍ୟଟି ରାଧାନାଥଙ୍କ ମନରେ ଆସିଥିଲା, ସେ ଖୁବ୍ ବିଚଳିତ ହୋଇପଡିଥିଲେ । ମନର ଏତାଦୃଶ ଅଶାଳୀନ ଚପଳତାକୁ କାବୁ କରିବାପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ନିର୍ଜଳ ଉପବାସ କରିଥିଲେ । ଧ୍ୟାନରେ ବସିଥିଲେ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା । ପୁଣି ଫେରି ପାଇଥିଲେ ନିଜର ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସ । ଈଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ବ୍ୟସ୍ତମୟତାରେ ହଜି ଯାଇଥିଲେ । ଅଥଚ ସବୁ ସ୍ଥିରତାକୁ ଛିନ୍ ଭିନ୍ କରି ସେହି ଅବିକଳ ଦୃଶ୍ୟଟି ଏକ ଝଲକରେ ପୁଣି ମାନସପଟରେ ଉଭାହେଲା ଦ୍ଵିତୀୟଥର ପାଇଁ ।  ଏଥର ରାଧାନାଥ ଦୋହଲି ଉଠିଥିଲେ । ଗଭୀର ଆତ୍ମଗ୍ଳାନିସହ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଥିଲେ – କ’ଣ ଭୁଲ ରହିଯାଇଛି ତାଙ୍କ ନିଷ୍ଠାରେ, ତାଙ୍କ ଚେତନାରେ । କେଉଁଠି କିଛି ସମାଧାନ ମିଳୁନଥିଲା ତାଙ୍କୁ । 

ପରିଣତ ବୟସର ଏ ଅସଙ୍ଗତ ବିକାର ସମ୍ପର୍କରେ ମନ ଖୋଲି କାହା ସାଙ୍ଗରେ କଥାହେବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନ ଥିଲା । ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବା ଅର୍ଥ ଅଯଥା ଅଶାନ୍ତି ଓ ଲଜ୍ଜା । ଅଫିସରେ ଏ କଥା କାହାରି ଗୋଚର ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ପୂର୍ବପରି ଏଥର ମଧ୍ୟ ରାଧାନାଥ ନିର୍ଜଳ ଉପବାସ କରି ଶରୀର ଓ ମନକୁ ଶାସ୍ତି ଦେଲେ । ମନର ବିକୃତିକୁ କାବୁରେ ଆଣିବାପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । କିଛିଦିନ ଛୁଟିନେଇ ସପତ୍ନୀ ତୀର୍ଥାଟନରେ ଗଲେ । ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ହୃଦବୋଧ ହେଲା ଯେ ସେ ପୂର୍ବର ଶାନ୍ତି ଓ ସଂଯମ ଫେରି ପାଇଛନ୍ତି । ପୁଣି ଜୀବନର ଗତି ସାଧାରଣ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । 

ଅଥଚ ତୃତୀୟଥର ପାଇଁ ଅବିକଳ ଦୃଶ୍ୟଟିର ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ପୁନରାବୃତ୍ତିରେ ରାଧାନାଥ ଏକବାରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡିଲେ । ସମସ୍ୟାଟିକୁ ଆଉ ଏଡାଇ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ହୁଏତ କୌଣସି ମନୋବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି ବିଜ୍ଞାନସମ୍ମତ ଚିକିତ୍ସା ଆରମ୍ଭ କରାଇବା ଆବଶ୍ୟକ । 

ରାଧାନାଥ ଜାଣନ୍ତି, ନିଜ ମନକଥା ସେ  ଯଦି କାହାସହ ବାଣ୍ଟିପାରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ତାଙ୍କର ବହୁ ଦିନର ସହକର୍ମୀ କେଦାର । ରାଧାନାଥ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିବାପରେ କେଦାର ହିଁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ସି ଏଫ୍ ଓ ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ତ୍ଵ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଥାଏ । ଅତି ସନ୍ତର୍ପଣରେ ରାଧାନାଥ ନିଜ ମନକଥା କେଦାରଙ୍କ ଆଗରେ ବଖାଣି ପରାମର୍ଶ ଲୋଡିଲେ । କେଦାର ଏ ପ୍ରକାର ଅଦ୍ଭୁତ ସମସ୍ୟା କଥା ଶୁଣି ହତବାକ୍ । ଅବସର ନେବାର ଅବ୍ୟବହିତ ପୂର୍ବରୁ ରାଧାନାଥଙ୍କ ପରି ଜଣେ ଆଦର୍ଶବାଦୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମନରେ ଏ କି ପ୍ରକାର ବିକାର ? 

କିଛି ସମୟ ଚିନ୍ତାକରି କେଦାର କହିଲେ, ‘ମୋର ମନେହେଉଛି ତୁମେ ଗୁରୁ ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦଙ୍କର ପରାମର୍ଶ ନେବା ଦରକାର । ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ ଜଣେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ – ତାଙ୍କୁ ଇହ ଓ ପରଲୋକର ସମସ୍ତ ଗୂଢ଼ ରହସ୍ୟ ଜଣା’ । 

ରାଧାନାଥଙ୍କ ପାଇଁ ଏ ପରାମର୍ଶ ଥିଲା ବୁଡିଯାଉଥିବା ଲୋକର କୁଟାଖିଅକୁ ଆଶ୍ରା ପରି । ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁସମାଜ ଉପରେ କୌଣସି ଆସ୍ଥା ରଖୁନଥିବା ରାଧାନାଥଙ୍କ ପାଖରେ ଯେମିତି ଆଉ କିଛି ଉପାୟ ନ ଥିଲା । କୌଣସି ମନୋବିଜ୍ଞାନୀ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ହେଲେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମନାଇବା କାଠିକର ପାଠ ହେବ । ହୁଏତ ସମସ୍ୟାଟି ଆଉ ଗୁପ୍ତ ହୋଇ ରହିବ ନାହିଁ । ଦେଖାଯାଉ, ଗୁରୁ ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ ହୁଏତ କୌଣସି ଉପାୟ ବାହାର କରିବେ । 

କେଦାରଙ୍କ ସୌଜନ୍ୟରୁ ଗୁରୁ ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇପାରିଲା । ଦିନଟିଏ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ରାଧାନାଥ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅତି ସନ୍ତର୍ପଣରେ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ  । ଆଶ୍ରମରେ ଆଦୌ ଭିଡ ନ ଥାଏ । ଗୁରୁ ବଛା ବଛା କିଛି ଭକ୍ତଙ୍କର କଥା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଶୁଣୁଥାଆନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥାଆନ୍ତି । ସେଠାରେ ଗୁରୁଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଅପେକ୍ଷାରେ ଥାଇ ରାଧାନାଥ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ ଥାଆନ୍ତି ଯେମିତି ଅଫିସର କେହି ସହକର୍ମୀ ଦେଖା ହୋଇ ନ ଯାଆନ୍ତୁ । ତାଙ୍କ ମନର ବିକାରଜନିତ  ଅସୁସ୍ଥତାର ଖବର ନ ପହଁଚୁ କାହାରି ପାଖରେ । 

ଯଥା ସମୟରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଗରେ ରାଧାନାଥ ହାଜିର ହେଲେ । ଆଖି ବନ୍ଦକରି ସବୁକଥ କହିଗଲେ । ଗୁରୁ ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ ଏହାପରେ ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ହୋଇଗଲେ । ରାଧାନାଥ ଉତ୍କଣ୍ଠାରସହ ବସିଥାଆନ୍ତି ତାଙ୍କଠାରୁ ସମାଧାନର ଦୁଇପଦ ଶୁଣିବା ପାଇଁ । ଗୁରୁଙ୍କର ଶାନ୍ତ ଓ ଅବିଚଳିତ ଭାବମୁଦ୍ରା ରାଧାନାଥଙ୍କ ମନରେ କିଛିଟା ପ୍ରତ୍ୟୟ ସୃଷ୍ଟି କରିସାରିଥାଏ । କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତପରେ ସେ ଆଖି କୋଲି ରାଧାନାଥଙ୍କୁ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଁ କହିଲେ, ‘ବତ୍ସ ! ତୁମେ ଖୁବ୍ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ । ତୁମ ମନକୁ ଅସୁଥିବା ଏ ପ୍ରେମ-ସମ୍ବଳିତ ଦୃଶ୍ୟଟି କିଛି ସାଧାରଣ ଦୃଶ୍ୟ ନୁହେଁ । ଏଥିରେ ଦିଶୁଥିବା ନାରୀଟିର ସମର୍ପଣ ଭାବ ତୁମ ନିଜ ମନର ପରିପ୍ରକାଶ । ସେ ନାରୀ ଆଉ କେହି ନୁହେଁ – ସେ ତୁମେ ନିଜେ । ସେ ତୁମର ମନ, ତୁମ ଚେତନା’ ।

ରାଧାନାଥ କହୁଥିଲେ, ‘କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଜୀ…..’

ରାଧାନାଥଙ୍କୁ ଆଗକୁ କହିବାକୁ ନ ଦେଇ ଗୁରୁ ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ‘ମୁଁ ଜାଣେ; ତୁମ ମନରେ ସଂଶୟ – ତୁମେ ଭାବୁଛ, ଯଦି ନାରୀଟି ତୁମେ ନିଜେ, ତେବେ ସେ ନାରୀକୁ ଆଲିଂଗନ କରୁଥିବା ପୁରୁଷଟି କିଏ ? ତୁମକୁ ତ ଦେଖାଯାଉଛି ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ତୁମେ ନିଜେ !’

ରାଧାନାଥ ବାଧ୍ୟ ଛାତ୍ରଟିଏ ପରି ଚୁପ ରହିଲେ । ପରିବେଶ କୁହେଳିକାମୟ ଅଧିଭୌତିକତାରେ ଭରି ଉଠୁଥିଲା ।

ଗୁରୁ ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ‘ସେ ପୁରୁଷଟି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନିଜେ । ଏ ଦୃଶ୍ୟଟି ପ୍ରତିପାଦନ କରୁଛି ଯେ ତୁମ ମନ ଓ ମନ ଭିତରର ସମସ୍ତ ପାର୍ଥିବ କାମନା ତୁମ ନିଜ ଭିତରେ ହିଁ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଛି – ତୁମେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ପରମ ସୋପାନ ଆଡକୁ ବଢ଼ି ଚାଲିଛ । ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଏହି ସୋପାନରେ ପହଂଚି ପାରିଲେ ……’

ଗୁରୁଜୀ ଆଗକୁ କ’ଣ କହୁଥିଲେ ରାଧାନାଥ ଯେପରି ଶୁଣିପାରୁ ନ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ କଥାରେ ସେ ସମାଧାନ ବଦଳରେ ଦେଖୁଥିଲେ ଅବାସ୍ତବତା ଓ ଅଯୌକ୍ତିକତା । ସେଠାରୁ ଫେରି ଅସିବାବେଳେ ଗୁରୁ କିଛି ବିଭୂତି ରାଧାନାଥଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ । କିଛି ବିଭୂତି ନିୟମିତ ଭାବେ କପାଳରେ ମାଖିଲେ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଆସିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ । 

ପରଦିନଠାରୁ ରାଧାନାଥଙ୍କ କପାଳରେ ଚନ୍ଦନଟୋପା ତଳେ ବିଭୂତି ପ୍ରଲେପଟିକିଏ ମଧ୍ୟ ଶୋଭା ପାଇଲା । ବିଭୂତିର ମହିମାପାଇଁ ଯେତେ ନୁହେଁ, ବନ୍ଧୁ କେଦାରଙ୍କ ସହାନୁଭୁତିର ସମ୍ମାନରେ ବିଭୂତିଟିକକ କପାଳରେ ମାଖିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରିଥିଲେ  ରାଧାନାଥ । 

ଏ ଭିତରେ ଅନେକ ଦିନ ବିତିଗଲାଣି । ରାଧାନାଥଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟସ୍ତତା ତାଙ୍କୁ ଏ ସମସ୍ତ ବିଷୟଠାରୁ ଦୂରରେ ରଖିଥାଏ । ଚାକିରୀରୁ ଅବସର ନେବାର ସମୟ ମଧ୍ୟ ପାଖେଇଗଲାଣି । 

ଦିନେ ରାଧାନାଥ ବସିଥାଆନ୍ତି କିଛି ସହକର୍ମୀଙ୍କସହ ଏକ ମିଟିଙ୍ଗରେ । ପାଖରେ ଥାଆନ୍ତି କେଦାର – କମ୍ପାନୀର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସି ଏଫ୍ ଓ । ଆଗରେ ଅନ୍ୟ ପଦସ୍ଥ ଅଧିକାରୀଗଣ । ରାଧାନାଥ ବୁଝାଉଥାଆନ୍ତି କମ୍ପାନୀର ନୂଆ ମନ୍ତ୍ର – ଖର୍ଚ୍ଚକାଟର ବିବିଧ ଦିଗ । 

ହଠାତ ରାଧାନାଥଙ୍କୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଝଟକା ଲାଗିଲା । ପାରିପାର୍ଶ୍ଵିକ ଅବସ୍ଥା ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରୁ ଦୂର ହୋଇଗଲା । ସେ ଯେମିତି ସମାଧିସ୍ଥ ହୋଇଗଲେ – ଗୁରୁ ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦଙ୍କପରି । ମନ ଭିତରେ କିନ୍ତୁ ଝଲସି ଉଠିଲା ସେହି ଦୃଶ୍ୟ – ରାଧାନାଥ ପ୍ରେମର ସୁଅରେ ଉବୁଟୁବୁ; ନିବିଡ଼ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ତରୁଣୀଟିଏ । କେତୋଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭିତରେ ରାଧାନାଥ ହଜିଗଲେ କେଉଁ ଏକ ଭିନ୍ନ ଦୁନିଆରେ । 

କିନ୍ତୁ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରକୃତିସ୍ଥ ହେଲେ ରାଧାନାଥ । ଏଥର କିନ୍ତୁ ପରିବେଶ ବଦଳି ଯାଇଥିଲା । ମିଟିଙ୍ଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତଟସ୍ଥହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ରହିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା ସୁନନ୍ଦା – ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ଭାବରେ । କିଛି ଦରକାରୀ ନଥିପତ୍ରରେ ରାଧାନାଥଙ୍କର ହସ୍ତାକ୍ଷରପାଇଁ ସୁନନ୍ଦା ସନ୍ତର୍ପଣରେ ପଶି ଆସିଥିଲା କୋଠରୀ ଭିତରକୁ । ଅଗତ୍ୟା ଏକପ୍ରକାର ଅଜ୍ଞାନ ଅବସ୍ଥାରେ ରାଧାନାଥ ସୁନନ୍ଦାକୁ ଧରିନେଇ ଅତି ଅବାନ୍ତର ଭାବରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ସୁନନ୍ଦା ତାଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ଠେଲିଦେଇ ରାଗରେ ଫଁ ଫଁ ହେଉଥିଲା । 

ରାଧାନାଥ ଶୁଣିପାରୁଥିଲେ ସୁନନ୍ଦାର କଥା, ‘ଆଇ ୱିଲ୍ ଟିଚ୍ ୟୁ ଏ ଲେସନ୍, ୟୁ ବ୍ଲଡି ହିପୋକ୍ରାଟ୍ ! ମୁଁ ମହିଳା କମିଶନକୁ ଯିବି, ସେକ୍ସୁଆଲ୍ ହାରାସମେଣ୍ଟ୍ କେଶ୍ ଚଳାଇବି ……’

ପାଖରେ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହକର୍ମୀମାନେ ଅବିଶ୍ଵାସ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହତବାକ୍ ହୋଇ ଅପସରି ଯାଉଥିଲେ । କିଛିଲୋକ ସୁନନ୍ଦାକୁ ବୁଝାଇବାପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ । 

କାଠ ପାଲଟିଯାଇଥିଲେ କେଦାର । ଚୁପ୍ ଚୁପ୍ କରି ରାଧାନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଏ କ’ଣ କଲ ରାଧାନାଥ ?’ରାଧାନାଥଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳରେ ଗୁରୁ ବିଚିତ୍ରାନନନ୍ଦଙ୍କର ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ ।  ସେ କହୁଥିଲେ, ‘ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଚରମ ସୋପାନ ଆଉ ବେଶୀ ଦୂର ନୁହେଁ ।’ ତାଙ୍କ କପାଳରେ ଝଟକୁଥିଲା  ଚନ୍ଦନଟୋପା ତଳେ ଥିବା ବିଭୂତିର ପ୍ରଲେପ । ସେ ପୁଣି ସ୍ଵଗତୋକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ‘ସମସ୍ତ ପାର୍ଥିବ କାମନା ମୋ ଭିତରେ ଲୋପ ହୋଇଯାଇଛି । ଏକ ନୈସ୍ଵର୍ଗିକ ଆନନ୍ଦ ମୋତେ  ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଚାଲିଛି । ମନେ ହେଉଛି, ମୋ ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଅଭିଶପ୍ତ ଅହଲ୍ୟା ବର୍ଷ ବର୍ଷ ପରେ ଆଜି ମୁକ୍ତି ପାଇଯାଇଛି । ସେହି ମୁକ୍ତିର ଆନନ୍ଦ ସହ ମୋର ସବୁ ଗ୍ଳାନି, ସବୁ ଦୋଷ ଅପସରି ଯାଇଛି – ମୁଁ ବୋଧହୁଏ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଚରମ ସୋପାନରେ ପହଞ୍ଚି ସାରିଛି’ ।

****